ट्रम्पको विजय : एक महान तानाशाहको आगमन

 प्रशील तामाङ

अमेरिकी राष्ट्रपति चुनावमा डोनाल्ड ट्रम्पले कमला ह्यारिसलाई पराजित गरेका छन्। ट्रम्प दोस्रो पटक अमेरिकाको राष्ट्रपति बन्ने भएका छन्। यस बाहेक ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीले सेनेटमा पनि बहुमत हासिल गरेको छ र हाउस अफ कमन्समा पनि अग्रताको बाटोमा छ। अमेरिकी चुनावमा केही राज्यहरूले डेमोक्रेटिक पार्टीलाई साथ दिइरहेका छन् भने केही राज्यहरूले रिपब्लिकन पार्टीलाई साथ दिइरहेका छन्। यसबाहेक 7 राज्य (मिशिगन, पेन्सिल्भेनिया, विस्कन्सिन, एरिजोना, जर्जिया, नर्थ क्यारोलिना र नेभाडा) यस्तो रहेको छन् जहाँ कहिले डेमोक्रेटिक र कहिले रिपब्लिकन पार्टीले जितेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति चुनावमा यी 7 स्विङ स्टेटले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका छन्। 2020 को चुनावमा, डेमोक्रेटिक पार्टीका जो बाइडेनले यी 7 राज्यहरूमध्ये 6 वटामा जितेर ट्रम्पलाई हराए। तर यसपटक 7 वटै राज्यमा ट्रम्पको जितले उनी राष्ट्रपति बन्ने निश्चित भएको छ। 

ट्रम्पको जितको पछाडि धेरै कारकहरू छन्। ट्रम्पमाथिको बारम्बार आक्रमणले मतदाताहरूमाझ उहाँप्रति सहानुभूति छ। युद्ध अन्त्य गर्ने ट्रम्पको कुराले पनि मतदातालाई आकर्षित गर्यो। बेरोजगारी र महँगाई सँग लडिरहेका अमेरिकी जनतालाई ‘अमेरिका फर्स्ट’ र अर्थतन्त्रलाई ट्रयाकमा ल्याउने, आप्रवासीहरूलाई निष्कासन गर्ने र भिसाका सर्तहरू कडा गर्ने जस्ता वाचाले लोभ्याएको थियो। बाइडेन शासनको युद्धपरस्त नीति, आर्थिक दुर्दशा, कोरोना प्रतिबन्ध आदिबाट उत्पन्न भएको जनआक्रोशले पनि ट्रम्पतर्फ धकेल्यो। यसरी, अति-दक्षिणपन्थी ट्रम्प गोरा अमेरिकी र पुरुष मतदाताहरूको रोजाइ बने। युद्ध अन्त्य गर्ने वाचाले केही अश्वेत र मुस्लिमहरूलाई पनि उनको पक्षमा मतदान गर्न प्रेरित गर्यो।

अति-दक्षिणपन्थी जातिवादी ट्रम्पले आफ्ना झूटा, छलपूर्ण वाचा र लोकवादी भाषणले अमेरिकी जनतालाई आफ्नो पक्षमा ल्याउन सफल भए। इलोन मास्कजस्ता अमेरिकी पुँजीपतिहरूले ट्रम्पको अभियानमा खर्च गरेको पैसाले पनि ट्रम्पको जितमा धेरै भूमिका खेलेको थियो। पछिल्लो पटक जस्तै यस पटक पनि पुँजीवादी मिडिया र पुँजीवादीका अन्य वर्ग ट्रम्पको पक्षमा थिएनन्। तर ट्रम्पले आफ्नो नाटकीय अभियानबाट यी अवरोधहरू पार गरे।

ट्रम्पको विजयपछि अमेरिकी शेयर बजारमा आएको उछालले सन् 2016 को तुलनामा यसपटक ट्रम्पप्रति पुँजीपतिको समर्थन बढेको देखाउँछ। विशेषगरी एलोन मस्कको कम्पनीको शेयरमा ठूलो उछाल आएको थियो।

ट्रम्पको विजयमा दक्षिणपन्थतर्फ लागेको पुँजीवादी राजनीतिले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। पहिलो, पुँजीपति वर्गको आवश्यकता अनुसार दुवै पार्टी बढीभन्दा बढी दक्षिणपन्थको दिशा तर्फ ढल्कँदै गयो। र त्यसपछि अमेरिकी पूँजीपति वर्गको एकभाग खुलेआम नस्लवादी-महिलाविरोधी-आप्रवासीविरोधी ट्रम्पलाई साथ दिए।

सन् 2016 मा ट्रम्पले पहिलो पटक चुनाव जित्दा देशभरि ट्रम्प-विरोधी प्रदर्शनहरू भए पनि 2024 मा त्यस्तो प्रतिक्रिया नआउनले पूँजीपति वर्ग, पुँजीवादी मिडियासँगै अमेरिकी समाज पनि ट्रम्पको दक्षिणपन्थी सोचको नजिक पुगेको छ।

ट्रम्पको जितपछि विश्व राजनीतिमा ठूला परिवर्तनको सम्भावना देखिँदै छ। विजयपछि ट्रम्पले युद्ध रोक्ने र अमेरिकाका लागि राम्रो समय ल्याउने वाचा दोहोर्‍याएका छन्। ट्रम्पले आफ्नो अघिल्लो कार्यकालको जस्तै, अमेरिकी साम्राज्यवादको हितलाई अगाडि राखेर बाइडेनभन्दा फरक तरिकामा अघि बढ्ने कुरा भन्दैछन्।

 ट्रम्पको यो जितले अमेरिका भित्र आप्रवासी, अश्वेत, ट्रान्सजेन्डर र महिलाहरू विरुद्ध घृणाको मनोवृत्ति बढाउनेछ। अमेरिकामा दक्षिणपन्थी र फासिस्ट समूहहरूद्वारा गुंडागर्दी बढ्नेछ। अमेरिकी समाजमा साम्प्रदायिक-विभाजनकारी घृणा बढ्नेछ।

विश्व स्तरमा आज अमेरिकी साम्राज्यवादीहरूको एकल नेतृत्वको हैसियतलाई चिनियाँ-रूसी साम्राज्यवादीहरूले कडा चुनौती दिएको छ। यसको आर्थिक प्रभुत्व घटेको छ, जसलाई अमेरिकी साम्राज्यवादीहरूले रणनीतिक धम्की र युद्धहरूमार्फत क्षतिपूर्ति दिन खोजिरहेका छन्। अमेरिकी साम्राज्यवाद जुनसुकै मूल्यमा आफ्नो प्रभुत्व कायम राख्न चाहन्छन्।

ट्रम्पले पनि यही नीति अवलम्बन गर्नेछन्। हो, यसको साथसाथै युद्धमा भएको अमेरिकी खर्च बाहेक सहयोगीसँग पनि खर्च बढाउने माग गर्नेछन्। उनीहरूले नाटोमा युरोपेली देशहरूबाट बढ्दो खर्चको माग गर्नेछन्। पछिल्लो कार्यकालमा इजरायललाई उनको खुला समर्थन र जेरुसलमलाई इजरायलको राजधानीको रूपमा मान्यता दिने उनको कदमलाई ध्यानमा राख्दै उनले युद्ध रोक्ने वाचालाई कत्तिको महत्त्व दिन्छन् भन्ने कुरा चासोको विषय हुनेछ। यस विषयमा वार्ता गर्ने बहाना गरेर उनीहरूले बाइडेनभन्दा अधिक शान्तिको पक्षमा आफूलाई बढी देखाउने सम्भावना राखेको छ।

ट्रम्पको नीति कमजोर हुँदै गएको अमेरिकाको आर्थिक प्रभुत्व पुन: स्थापित गर्ने दिशामा हुनेछ। यसका लागि उनीहरू फेरि केही संरक्षणवादी कदम, चीनसँगको व्यापार युद्ध आदितर्फ अघि बढ्न सक्छन् र चीनलाई घेर्ने केही पुराना सम्झौताहरू खारेज गरेर नयाँ गठबन्धन बनाउनेतर्फ अघि बढ्न सक्छन्।

 ट्रम्पको विजय पछिको नीतिको बारेमा केही हदसम्म अनिश्चितताले विश्वव्यापी राजनीतिमा थोरै भएपनि कुनै उथलपुथल सिर्जना गर्नेछ।

भारतीय शासक पुँजीपति वर्ग ट्रम्पको जितबाट नाफा नोक्सानको समीकरण गणना गर्न व्यस्त छ। चीनप्रतिको कडा व्यापारिक अडानले भारतीय कम्पनीहरूलाई नयाँ अवसरका रूपमा प्रलोभनमा पारेको छ भने त्यही भारतको तुलनात्मक रूपमा उच्च भन्सार शुल्क घटाउने दबाब, भारतीयहरूका लागि कडा भिसा सर्तहरू आदिले भारतीय शासकहरूलाई समस्यामा पारेको छ। क्यानाडा-भारत विवादमा ट्रम्पको भावी अडान पनि भारतीय शासकहरूको लागि चिन्ताको विषय हो। उनीहरुले ट्रम्प र मोदीबीचको मित्रतालाई गलत बुझेर यसलाई हटाउन खोजिरहेका छन्।

ट्रम्पको विजयले विश्वव्यापी रूपमा दक्षिणपन्थी नव-फासिस्टहरूलाई प्रोत्साहन दिनेछ। विश्वभरका सरकारहरू जनताको लोकतान्त्रिक अधिकारहरूलाई दबाउनतिर लाग्नेछन्। श्रमजीवीलाई आपसमा लडाउन र पुँजीको निर्लज्ज सेवातर्फ साम्प्रदायिक-जातीय मुद्दालाई उक्साउनेतर्फ शासक वर्ग झन्झन् बढ्नेछ। यो सब अमेरिकी जनताले पनि बेहोर्नुपर्नेछ। राज्यद्वारा अमेरिकी जनताको सङ्घर्षको दमन बढ्नेछ। ट्रम्प-मोदी-एर्डोगान-नेतन्याहु-मेलोनी जस्ता दक्षिणपन्थी नव-फासिस्ट शासकहरूले संसारलाई यस्तो दिशामा अघि बढाइरहेका छन् जसले श्रमिक जनताका लागि अझ कठिन परिस्थिति सिर्जना गर्नेछ। उदारवादी पुँजीवादी वा तथाकथित प्रजातान्त्रिक पार्टीहरूमा तिनीहरूलाई रोक्न सक्ने क्षमता छैन। पुँजीवाद-साम्राज्यवाद विरोधी सङ्घर्षको नेतृत्व गर्ने क्रान्तिकारी मजदुर वर्गले मात्र तिनीहरूलाई रोक्न र विश्वलाई यी आतङ्ककारीहरू र क्रूर पुँजीवादी लुटबाट मुक्त गर्न सक्छ।                 

[साभार: नागरिक पत्रिका]